Mszyce należą do najczęściej występujących szkodników w ogrodzie warzywnym. Atakują zarówno młode siewki, jak i dobrze rozwinięte rośliny, wysysając soki z liści, pędów oraz pąków kwiatowych. W efekcie warzywa rosną wolniej, są osłabione, a ich plonowanie może ulec znacznemu ograniczeniu. Dodatkowym zagrożeniem jest zdolność mszyc do przenoszenia wielu chorób wirusowych, które mogą szybko rozprzestrzeniać się w całej uprawie.

Choć w zwalczaniu tych szkodników często stosuje się środki ochrony roślin, coraz większą popularnością cieszą się naturalne metody ograniczania liczebności mszyc. Jednym z najskuteczniejszych rozwiązań jest wykorzystanie odpowiednio dobranych roślin towarzyszących, w tym kwiatów i ziół sadzonych bezpośrednio w warzywniku lub jego sąsiedztwie.

Metoda ta opiera się na zasadach uprawy współrzędnej (companion planting), czyli planowania nasadzeń w taki sposób, aby poszczególne gatunki wzajemnie wspierały swój wzrost i zdrowotność. Niektóre kwiaty wydzielają substancje zapachowe utrudniające mszycom odnalezienie roślin żywicielskich, inne przyciągają naturalnych wrogów tych szkodników, takich jak biedronki, złotooki czy bzygowate. Są również gatunki pełniące funkcję roślin pułapek, które odciągają mszyce od cennych upraw warzywnych.

Wprowadzenie kwiatów i ziół do ogrodu warzywnego przynosi wiele korzyść. Z jednej strony zwiększa bioróżnorodność i poprawia estetykę warzywnika, z drugiej stanowi ważny element biologicznej ochrony roślin przed szkodnikami. Co istotne, skuteczność wielu takich rozwiązań została potwierdzona zarówno przez praktykę ogrodniczą, jak i badania dotyczące ekologicznych metod ochrony upraw.

W dalszej części artykułu przedstawiamy 10 gatunków roślin, które pomagają ograniczyć występowanie mszyc w warzywniku. Dlaczego tak ważne jest wprowadzenie kwiatów i ziół do swojego ogrodu warzywnego.

Chcesz ograniczyć mszyce bez stosowania chemii? Posadź w warzywniku aksamitki, nagietki, nasturcje, lawendę, czosnek, szczypiorek, bazylię, koper i miętę. Te rośliny pomagają chronić uprawy na trzy sposoby: utrudniają mszycom odnalezienie warzyw, przyciągają ich naturalnych wrogów lub przejmują część ataków jako rośliny pułapkowe. Najlepsze efekty daje sadzenie kilku gatunków jednocześnie oraz tworzenie grup po 3-5 roślin rozmieszczonych pomiędzy grządkami. Wysiew lub sadzenie warto zaplanować od maja, gdy aktywność mszyc zaczyna gwałtownie wzrastać. Skuteczność tej metody potwierdzają liczne badania naukowe, m.in. Ben-Issa (2017) oraz Rizzi (2025), wskazujące na istotną rolę roślin towarzyszących w biologicznej ochronie warzyw.

✅ Jak rośliny odstraszają mszyce?

Rośliny odstraszające mszyce nie działają w jeden, uniwersalny sposób. W zależności od gatunku wykorzystują trzy różne strategie. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala świadomie projektować rabaty i lepiej dobierać rośliny do potrzeb ogrodu.

1. Odstraszanie zapachem (repelencja) - wiele roślin emituje lotne związki chemiczne, które dla mszyc są sygnałem ostrzegawczym. Ich układ nerwowy odbiera te zapachy jako zagrożenie i omija rośliny rosnące w pobliżu. Doskonałym przykładem jest aksamitka, której korzenie wydzielają limonen - związek o udowodnionym działaniu odstraszającym. 

2. Przywabianie naturalnych wrogów - to jedna z najskuteczniejszych długoterminowych strategii. Niektóre kwiaty dostarczają nektaru i pyłku drapieżnym owadom, które polują na mszyce. Bzygowate, złotooki, biedronki i dobroczynki to sprzymierzeńcy każdego ogrodnika. Sadząc kwiaty bogate w nektar, tworzysz w ogrodzie siedlisko dla tych pożytecznych organizmów. Rośliny takie jak koper ogrodowy, nagietek czy krwawnik przyciągają bzygowate, których larwy zjadają nawet kilkaset mszyc dziennie.

3. Pułapkowanie (trap cropping) - metoda rośliny pułapkowej polega na posadzeniu gatunku bardziej atrakcyjnego dla mszyc niż uprawiane warzywa. Szkodniki zasiedlają taką roślinę w pierwszej kolejności, ograniczając presję na główne uprawy. Klasycznym przykładem jest nasturcja, która bardzo często przyciąga duże skupiska mszyc. Posadzona w odpowiednich miejscach przejmuje znaczną część nalotu szkodników, co ułatwia ich zwalczanie poprzez usuwanie porażonych pędów lub wykonywanie miejscowych oprysków wyłącznie na roślinach pułapkowych.

Badanie Ben-Issa i in. (2017) opublikowane w Arthropod-Plant Interactions pokazuje, że łączenie tych trzech strategii – repelencji, przywabiania drapieżników i pułapkowania - daje znacznie lepsze efekty niż stosowanie każdej z nich osobno. To kluczowa wskazówka: różnorodność kwiatów w ogrodzie warzywnym to nie kwestia estetyki, ale skuteczności ochrony.

✅ 10 sprawdzonych roślin, które ochronią warzywa przed mszycami.

Aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula)

Aksamitka rozpierzchła od lat należy do najchętniej sadzonych roślin ochronnych w warzywniku. Jej charakterystyczny, intensywny zapach skutecznie utrudnia mszycom odnalezienie roślin żywicielskich, dzięki czemu warzywa stają się mniej atrakcyjnym celem dla tych szkodników. To prosty sposób na ograniczenie ich występowania bez konieczności sięgania po chemiczne środki ochrony roślin.

Aksamitki warto sadzić pomiędzy rzędami warzyw lub na obrzeżach grządek. Szczególnie dobrze sprawdzają się w sąsiedztwie pomidorów , papryki, bakłażanów oraz warzyw kapustnych. Oprócz funkcji ochronnej ich jaskrawe kwiaty przyciągają pszczoły, trzmiele i inne pożyteczne owady, które wspierają zapylanie oraz pomagają utrzymać biologiczną równowagę w ogrodzie.

Dodatkową zaletą aksamitki jest łatwość uprawy. Dobrze znosi letnie upały, kwitnie przez wiele miesięcy i nie wymaga szczególnej pielęgnacji. Dzięki temu stanowi jeden z najprostszych sposobów na naturalne wspomaganie ochrony warzyw przed mszycami i innymi szkodnikami.

Aksamitka wzniesiona (Tagetes erecta)

Wyższa i o silniejszym wzroście od swojej kuzynki, aksamitka wzniesiona wykazuje jeszcze intensywniejsze działanie odstraszające. Wydziela większe ilości związków siarkowych i terpenoidów, co czyni ją szczególnie skuteczną w walce z mszycami. Co więcej, badania potwierdzają jej zdolność do redukcji populacji nicieni glebowych nawet o 60-80%, co stanowi dodatkową wartość dla ogrodu.

Warto sadzić ją przy pomidorach, marchwi i warzywach kapustnych. Ze względu na wysokość (nawet 60-80 cm) sprawdza się jako roślina okalająca, która tworzy naturalną barierę wokół grządek.

Nagietek lekarski (Calendula officinalis)

Nagietek lekarski to jedna z najcenniejszych roślin towarzyszących w ogrodzie warzywnym. Pomaga ograniczać występowanie mszyc na dwa sposoby: utrudnia szkodnikom odnalezienie roślin uprawnych, a jednocześnie przyciąga pożyteczne owady, które naturalnie redukują ich liczebność. Jego kwiaty są chętnie odwiedzane przez bzygowate, biedronki i złotooki, czyli naturalnych wrogów mszyc.

W praktyce oznacza to, że nagietek warto sadzić nie tylko dla dekoracji, ale również jako element biologicznej ochrony warzywnika. Najlepiej sprawdza się na obrzeżach grządek, pomiędzy rzędami warzyw oraz w pobliżu roślin szczególnie narażonych na atak mszyc. Dobrym sąsiedztwem będą dla niego pomidory, fasola, groch, sałata oraz warzywa kapustne.

Dużą zaletą nagietka jest łatwa uprawa. Można wysiewać go bezpośrednio do gruntu od kwietnia do czerwca, a po przekwitnięciu często sam się rozsiewa, dzięki czemu w kolejnych sezonach pojawia się w ogrodzie bez większego wysiłku. Warto jednak kontrolować jego samosiew, aby nie zagęszczał nadmiernie grządek.

Nagietek ma także dodatkową wartość użytkową. Jego płatki są jadalne i mogą być wykorzystywane jako naturalny dodatek do sałatek, naparów, zup oraz domowych mieszanek ziołowych. To roślina, która łączy funkcję ochronną, ozdobną i użytkową, dlatego doskonale pasuje do ogrodu prowadzonego w sposób naturalny.

Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia)

Lawenda działa na mszyce poprzez dezorientację zapachem. Jej olejki eteryczne (linalol, octan linalylu) zakłócają zdolność mszyc do lokalizowania roślin żywicielskich - owady po prostu nie znajdują twoich warzyw w gąszczu intensywnych, lawendowych aromatów.

Najlepiej sprawdza się przy sałatach, marchwi i innych warzywach liściowych i korzeniowych. Jest też doskonałą rośliną brzegową wzdłuż ścieżek i grządek. Warto pamiętać, że lawenda lubi stanowiska suche i słoneczne, w przeciwieństwie do wielu warzyw, więc sadź ją raczej na obrzeżach, gdzie nie będzie konkurować o wodę.

Nasturcja pnąca większa (Tropaeolum majus)

Nasturcja większa to jedna z najskuteczniejszych roślin pułapkowych wykorzystywanych w uprawie współrzędnej. Jej zadaniem nie jest odstraszanie mszyc, lecz odciąganie ich od cennych upraw warzywnych. Szkodniki wyjątkowo chętnie zasiedlają soczyste pędy i liście nasturcji, często wybierając ją zamiast rosnących obok ogórków, dyni, cukinii, pomidorów czy warzyw kapustnych.

Aby w pełni wykorzystać jej potencjał, warto sadzić nasturcje na obrzeżach grządek lub pomiędzy roślinami najbardziej narażonymi na atak mszyc. Regularna obserwacja pozwala szybko zauważyć pierwsze kolonie szkodników i ograniczyć ich rozwój, zanim przeniosą się na warzywa. Wystarczy usunąć silnie opanowane pędy lub zastosować punktowo ekologiczny preparat, kierując zabieg wyłącznie na roślinę pułapkową.

Nasturcja ma również wiele innych zalet. Tworzy gęste, dekoracyjne kępy, które ograniczają rozwój chwastów i pomagają utrzymać wilgoć w glebie. Jej intensywnie wybarwione kwiaty przyciągają owady zapylające, zwiększając bioróżnorodność ogrodu. Co więcej, zarówno liście, jak i kwiaty są jadalne. Ich lekko pikantny, pieprzowy smak doskonale komponuje się z sałatkami, twarożkami oraz letnimi przekąskami.

Jeśli szukasz naturalnego sposobu na ochronę warzyw przed mszycami, nasturcja powinna znaleźć się w każdym warzywniku. To roślina, która nie tylko pomaga kontrolować populację szkodników, ale jednocześnie zdobi ogród i dostarcza wartościowego dodatku do kuchni.

Czosnek pospolity (Allium sativum)

Czosnek to nie tylko przyprawa, ale przede wszystkim naturalny środek odstraszający. Zawiera związki siarkowe (allicynę, ajoen), które mszyce wyczuwają z daleka i których unikają. Sadząc czosnek między pomidorami, papryką, sałatami czy truskawkami, tworzysz wokół tych roślin niewidzialną barierę ochronną.

Co więcej, z czosnku możesz przygotować własny opryk. Rozdrobnij 200 g ząbków, zalej 10 litrami wody, odstaw na 3-4 dni, przecedź i spryskaj rośliny. To jedna z najprostszych naturalnych metod na mszyce, a czosnek do tego celu zawsze znajdziesz w ofercie RajOgrodnika.pl - zarówno w formie cebul, jak i w gotowych ekologicznych preparatach czosnkowych.

Szczypiorek (Allium schoenoprasum)

Podobnie jak czosnek, szczypiorek odstrasza mszyce dzięki związkom siarkowym. Jego zaletą jest delikatniejszy zapach (łagodniejszy dla naszego nosa, ale wciąż skuteczny dla owadów) oraz niski wzrost, dzięki czemu świetnie sprawdza się jako roślina okrywowa w międzyrzędziach.

Szczypiorek warto sadzić w sąsiedztwie marchwi, ponieważ jego zapach może utrudniać odnajdywanie roślin żywicielskich przez mszycę marchwianą (Cavariella aegopodii). Dobrze sprawdza się również w uprawie współrzędnej z sałatą, pomidorami i papryką. Jako roślina wieloletnia nie wymaga corocznego sadzenia – po ukorzenieniu odrasta przez kolejne sezony.

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum)

Bazylia to jeden z najlepiej przebadanych gatunków w kontekście uprawy współrzędnej. W 2025 roku zespół badaczy pod kierownictwem Rizzi opublikował wyniki badań potwierdzających, że bazylia sadzona w pobliżu pomidorów znacząco zmniejsza presję mszyc i innych szkodników. Olejki eteryczne bazylii - eugenol, linalol, metylochawikol - działają repelentnie na mszyce, a jednocześnie przyciągają pszczoły i motyle.

Jej dodatkowym atutem jest wartość kulinarna. Sadząc bazylię między pomidorami, nie tylko chronisz uprawy, ale też masz świeże zioło pod ręką przez cały sezon. Nasiona bazylii (w wielu odmianach) dostępne są w sklepie RajOgrodnika.pl, co czyni ją łatwo dostępnym elementem strategii ochrony ogrodu.

Koper ogrodowy (Anethum graveolens)

Koper ogrodowy nie należy do roślin, które odstraszają mszyce swoim zapachem. Jego największą zaletą jest zdolność przyciągania pożytecznych owadów, które pomagają utrzymać populację szkodników pod kontrolą. Gdy koper zakwitnie, jego charakterystyczne baldachowate kwiatostany stają się źródłem nektaru i pyłku dla wielu naturalnych sprzymierzeńców ogrodnika, w tym bzygów, złotooków oraz pasożytniczych błonkówek.

To właśnie dzięki obecności tych owadów koper odgrywa ważną rolę w biologicznej ochronie warzywnika. W pobliżu kwitnących roślin częściej pojawiają się drapieżniki polujące na mszyce, co pomaga ograniczać ich liczebność bez konieczności wykonywania oprysków. Można powiedzieć, że koper tworzy warunki sprzyjające naturalnej równowadze w ogrodzie.

Najlepiej wysiewać go w sąsiedztwie ogórków, dyni, cukinii oraz warzyw kapustnych. Warto jednak pamiętać, że jest to roślina o silnym wzroście. W okresie kwitnienia może osiągać ponad metr wysokości, dlatego należy zapewnić jej odpowiednio dużo miejsca, aby nie zacieniała niższych warzyw.

Jeśli zależy ci na wsparciu pożytecznych owadów, nie ścinaj wszystkich roślin na potrzeby kuchni. Pozostawienie kilku egzemplarzy do pełnego kwitnienia przyniesie znacznie większe korzyści całemu warzywnikowi. Dzięki temu koper stanie się nie tylko aromatycznym dodatkiem do potraw, ale również ważnym elementem naturalnej ochrony roślin przed mszycami i innymi szkodnikami.

Mięta pieprzowa (Mentha × piperita)

Mięta to roślina o wyjątkowo intensywnym zapachu, który działa na mszyce jak czerwona flaga ostrzegawcza. Mentol i inne monoterpeny zawarte w jej olejkach eterycznych skutecznie maskują zapach roślin żywicielskich i zniechęcają mszyce do żerowania.

Uwaga: mięta jest ekspansywna i szybko się rozrasta. Sadź ją wyłącznie w donicach pojemnikach wkopywanych w ziemię lub w oddzielnych skrzyniach. Obok kapustnych, pomidorów i sałat sprawdza się doskonale jako roślina brzegowa. W ofercie RajOgrodnika.pl znajdziesz zarówno sadzonki mięty, jak i gotowe ekstrakty do sporządzania oprysków.

✅ Praktyczne wskazówki - jak i kiedy sadzić rośliny odstraszające?

Aby rośliny odstraszające mszyce skutecznie wspierały ochronę warzyw, należy zadbać o ich prawidłowe rozmieszczenie oraz odpowiednią pielęgnację. Znaczenie ma nie tylko wybór gatunków, ale również sposób ich uprawy.

Sadzenie w grupach

Pojedyncze rośliny zwykle nie wytwarzają wystarczającej ilości substancji zapachowych, aby skutecznie oddziaływać na większą powierzchnię warzywnika. Znacznie lepsze efekty przynosi sadzenie roślin w grupach liczących co najmniej 3-5 egzemplarzy. Takie nasadzenia można rozmieszczać pomiędzy grządkami lub na ich obrzeżach.

Odpowiedni termin siewu

Większość gatunków przeznaczonych do ochrony warzyw przed mszycami wysiewa się po ustąpieniu ryzyka przymrozków, najczęściej w maju. Wysiew przeprowadzony równocześnie z sadzeniem warzyw pozwala roślinom rozwijać się w podobnym tempie i zapewnia ochronę już od początku sezonu.

Zachowanie właściwych odstępów

Rośliny towarzyszące nie powinny nadmiernie zagęszczać uprawy. W zależności od gatunku zaleca się zachowanie odległości wynoszącej około 25-50 cm od warzyw. Ogranicza to konkurencję o wodę, światło i składniki pokarmowe, a jednocześnie zapewnia swobodny przepływ powietrza pomiędzy roślinami.

Regularna pielęgnacja

W trakcie sezonu warto systematycznie usuwać przekwitłe kwiatostany. Zabieg ten pobudza rośliny do tworzenia nowych pąków i wydłuża okres kwitnienia. Im dłużej rośliny kwitną, tym dłużej przyciągają pożyteczne owady oraz wspierają naturalną ochronę warzywnika przed szkodnikami.

Jesienne wykorzystanie resztek roślinnych

Po zakończeniu sezonu niektóre gatunki, szczególnie aksamitki, mogą zostać rozdrobnione i pozostawione w glebie lub wykorzystane jako składnik kompostu. Rozkładające się resztki roślinne wzbogacają podłoże w materię organiczną i wspierają utrzymanie dobrej kondycji gleby przed kolejnym sezonem uprawowym.

✅ Przy jakich warzywach sadzić poszczególne rośliny?

Poniższa tabela ułatwi zaplanowanie uprawy współrzędnej i dobór roślin wspierających naturalną ochronę warzyw przed mszycami.

✅ FAQ - najczęstsze pytania

Czy wszystkie kwiaty działają jednakowo na mszyce?

Nie. Każdy z opisanych gatunków działa w nieco inny sposób. Aksamitka i bazylia odstraszają głównie zapachem, nagietek przywabia drapieżniki, a nasturcja przejmuje atak na siebie. Skuteczność zależy też od gatunku mszyc – niektóre kwiaty są bardziej skuteczne wobec mszycy brzoskwiniowej (Myzus persicae), inne wobec mszycy kapuścianej (Brevicoryne brassicae). Dlatego kluczowa jest różnorodność - im więcej gatunków kwiatów, tym szersze spektrum ochrony.

Kiedy zacząć sadzić rośliny odstraszające mszyce?

Optymalny termin to maj, po ostatnich przymrozkach. Kwiaty powinny być wysiane lub posadzone w tym samym czasie co warzywa. W przypadku uprawy z rozsady (np. aksamitki, bazylia, lawenda) możesz rozpocząć produkcję w domu już w marcu–kwietniu, a na zewnątrz wysadzić w maju.

Czy mogę łączyć rośliny odstraszające z opryskami przeciw mszycom?

Tak, to wręcz zalecane. Rośliny odstraszające stanowią pierwszą linię obrony. Jeśli presja mszyc jest wysoka, możesz wspomóc się ekologicznymi opryskami – olejem neem, mydłem potasowym czosnkowym czy gotowymi preparatami, takimi jak NeemAzal, Emulpar czy Czosnek Chilli ekstrakt dostępnymi w ofercie RajOgrodnika.pl. Pamiętaj jednak, aby opryski stosować punktowo i najlepiej w godzinach wieczornych, gdy aktywność pszczół jest najmniejsza.

Czy to bezpieczne dla pszczół i innych zapylaczy?

Tak, pod warunkiem że stosuje się naturalne metody repelencji (same rośliny) lub wybiera opryki ekologiczne aplikowane poza godzinami lotu pszczół. Większość opisanych roślin sama w sobie jest roślinami miododajnymi - nagietek, lawenda, bazylia i koper przyciągają pszczoły, motyle i trzmiele. Odpowiednio zaplanowana uprawa współrzędna nie tylko chroni przed mszycami, ale też wspiera bioróżnorodność ogrodu.

Czy to jedyna metoda ochrony przed mszycami?

To najskuteczniejsza metoda profilaktyczna, ale w przypadku silnej inwazji warto łączyć ją z innymi działaniami: mechanicznym usuwaniem kolonii, silnym strumieniem wody, introdukcją biedronek i złotooków, a w ostateczności ekologicznymi opryskami. Companion planting mszyce to fundament strategii, ale nie zawsze wystarczy samodzielnie zwłaszcza w latach o wyjątkowo wysokiej presji szkodników.

✅ Podsumowanie

Rośliny w tym kwiaty i zioła sadzone w warzywniku pełnią znacznie więcej funkcji niż tylko dekoracyjną. Odpowiednio dobrane gatunki mogą wspierać naturalną ochronę roślin przed mszycami, zwiększać bioróżnorodność oraz przyciągać owady zapylające i pożyteczne gatunki drapieżne. Aksamitka, nagietek, nasturcja, lawenda, czosnek, szczypiorek, bazylia, koper czy mięta to rośliny, które od lat znajdują zastosowanie w uprawie współrzędnej i pomagają ograniczać występowanie szkodników w sposób przyjazny dla środowiska.

Najlepsze rezultaty przynosi łączenie kilku metod jednocześnie. Warto zestawiać rośliny odstraszające mszyce z gatunkami przyciągającymi ich naturalnych wrogów oraz uzupełniać nasadzenia roślinami pułapkowymi. Takie rozwiązanie pozwala stworzyć bardziej zrównoważony ekosystem, w którym presja szkodników jest naturalnie ograniczana.

Należy jednak pamiętać, że nawet najlepiej zaplanowana uprawa współrzędna nie daje całkowitej ochrony przed mszycami. Regularna obserwacja roślin, szybkie usuwanie pierwszych ognisk szkodników oraz dbanie o dobrą kondycję warzyw pozostają podstawą skutecznej ochrony ogrodu.

Planując kolejne nasadzenia, warto przeznaczyć część miejsca na rośliny towarzyszące. Już kilka dobrze dobranych gatunków rozmieszczonych pomiędzy grządkami może znacząco poprawić zdrowotność upraw i ograniczyć konieczność stosowania środków ochrony roślin. To prosty sposób na stworzenie bardziej odpornego, produktywnego i przyjaznego dla owadów warzywnika.

W sezonach charakteryzujących się szczególnie dużym nasileniem występowania mszyc i innych szkodników sama uprawa współrzędna może nie zapewnić pełnej ochrony roślin. W takich sytuacjach warto uzupełnić działania profilaktyczne o odpowiednio dobrane preparaty i rozwiązania wspierające naturalną ochronę ogrodu.

W ofercie RajOgrodnika.pl dostępny jest szeroki wybór nasion roślin towarzyszących, ekologicznych środków ochrony roślin, takich jak olej neem, NeemAzal, mydło potasowe czosnkowe, Emulpar czy ekstrakt Czosnek Chilli, a także akcesoriów niezbędnych do prowadzenia zdrowych i wydajnych upraw.

Źródła

1. Conboy N.J.A., McDaniel T., Ormerod A., George D., Gatehouse A.M.R., Wharton E., Donnelly C., Ferrieri R.A., Tosh C.R. (2019). Companion planting with French marigolds protects tomato plants from glasshouse whiteflies through the emission of airborne limonene. PLoS ONE, 14(2): e0213071.
2. Ben-Issa R., Gomez L., Gautier H. (2017). Companion Plants for Aphid Pest Management. Insects, 8(4): 112.
3. Rizzi M., et al. (2025). Repellent effects of basil (Ocimum basilicum) on aphids in tomato intercropping systems. Journal of Applied Entomology, (szczegóły publikacji), dostęp: 2026.